Acht jaar lang stond Jan Renders aan het roer van het ACW. Eind augustus gaat hij met pensioen en geeft hij de scepter door aan zijn opvolger Patrick Develtere. Tijd voor een terug- en vooruitblik.

Je kreeg de liefde voor de christelijke arbeidersbeweging van thuis uit mee. Hebben je ouders je geïnspireerd?
Jan Renders: “Mijn vader is als vrijwilliger, als echte kajotter, de beweging ingerold. Het was Cardijn zelf die hem vroeg om ook als beroepskracht
bij de KAJ aan de slag te gaan. Later is hij dan vakbondssecretaris geworden van de mijnwerkers. Het trof me altijd hoeveel wijsheid en verstand er in die gewone mannen zat. Mijn vader had daar zeer veel respect voor. Mijn moeder was onderwijzeres, maar dat was uiteindelijk niet te combineren met de opvoeding van 6 kinderen en de drukke job van mijn vader. Zoals dat in die tijd ging, zette mijn moeder een stap opzij en gaf ze haar job op. Ze is wel altijd heel geëngageerd geweest in de KAV. De beweging was dus van kindsbeen af alom aanwezig in mijn leven.”

Je werkt al van in de jaren ’70 in de beweging, eerst op de ACV-studiedienst, later als secretaris bij ACW Leuven. Was er veel verschil met je huidige rol als ACW-voorzitter?
Jan Renders: “Wat me vooral opvalt, is hoe de samenleving in die jaren sterk veranderd is, en dus ook de rol van de beweging. Toen ik bij het ACV aan de slag ging, lag er nog een lange weg voor ons. Wij, beroepskrachten, en onze vrijwilligers voelden een sterke drang om sociale vooruitgang te boeken. Voor de inkomens van werknemers, voor de sociale uitkeringen, voor rechten op arbeid en bescherming, voor de combinatie van arbeid en gezin, voor de eindeloopbaan.In dertig jaar tïjd hebben we ongelooflijk veel verwezenlïjkt, maar niets ïs definitief verworven. Vandaag merken we dat veel van die verworven rechten weer in vraag gesteld worden. We moeten vooruit blijven kijken en zoeken naar pistes voor verdere sociale vooruitgang."
"Evengoed moeten we waakzaam zijn dat we niet laten afbreken wat we in al die jaren opgebouwd hebben. Kijk naar de sociale zekerheid, de gezondheidszorg, de loonindexering, de uitkeringen, het tijdkrediet. Alleen solidariteit kan de rechten van mensen vrijwaren.”

Tegelijk moeten we heel die sociale bescherming moderniseren en hervormen, hoor je vaak zeggen.
Jan Renders: “Daar heb ik op zich geen enkel probleem mee, zolang dat geen synoniem is voor afbreken. Ook wij willen de sociale bescherming aanpassen aan de noden van vandaag. Het statuut arbeiders-bedienden, de vergrijzing, de technologische vooruitgang en de kostprijs van de gezondheidszorg. Hervormen, zeker, dat is nodig, maar altijd in het belang van de werknemer, mensen met een uitkering, patiënten, gepensioneerden. Daar komt nog een hele belangrijke uitdaging bij. Hoe stemmen we de economische en sociale groei af op wat onze planeet aankan? Klimaatverandering, uitputting van grondstoffen, ook daar bekijken we alles vanuit het standpunt van de meest kwetsbaren. Hoe zorg je ervoor dat ook zij hun huizen kunnen isoleren en gebruik maken van hernieuwbare energie? Om maar iets te noemen."

Jij kwam aan het hoofd van het ACW tijdens de hoogdagen van paars. De samenleving is in acht jaar tijd fel veranderd. Het middenveld ook?
Jan Renders: “Toen ik voorzitter werd, heerste reeds een neoliberaal discours dat kwam overgewaaid uit de VS en Groot-Brittannië. Mensen moesten zelf hun boontjes kunnen doppen en vakbonden en mutualiteiten stonden dat in de weg. Wij hebben toen gekozen voor openheid en meer samenwerking: met milieubewegingen, ouderverenigingen, vredes- en mensenrechtenorganisaties. Tegelijk hebben we veel meer onze autonomie benadrukt, ook tegenover de politiek."

Het ACW komt vooral in het nieuws als het over die houding tegenover de politiek gaat.
Jan Renders: “Politici zijn zeer belangrijk voor ons om ons project van een sociaal rechtvaardige samenleving waar te maken. Dat kun je echter alleen met een brede beweging van vrijwilligers die engagement opnemen. Zonder hun massale inzet en deskundigheid staan we tegenover de politiek met lege handen."

Nu je met pensioen gaat, komt er meer tijd voor andere dingen.
Jan Renders: “Ik ga me in ieder geval als vrijwilliger blijven inzetten en met veel plezier tijd vrijmaken voor mijn zes kleinkinderen. Binnenkort begin ik met mijn broer en twee kameraden ook een kleine wijngaard. Binnen drie jaar kunnen we de eerste fles ontkurken. Echte biowijn wordt het trouwens.”